دانستنی‌های شگفت تقویم

تقویم شمسی قاعدهٔ ثابتی برای کبیسه ندارد: سالی کبیسه است که لحظهٔ اعتدال بهاری آن را کبیسه کند. حاصل، الگویی است با حدود هشت کبیسه در هر ۳۳ سال؛ معمولاً با فاصلهٔ چهارساله و گاهی پنج‌ساله، مثل فاصلهٔ ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۸.

شب پیش از ۱ دی، یعنی شب انقلاب زمستانی، شب یلداست. خانواده‌ها تا دیروقت بیدار می‌مانند، انار و هندوانه می‌خورند و با دیوان حافظ تاریک‌ترین شب سال را به صبح می‌رسانند.

تقویم جلالی که در سال ۱۰۷۹ میلادی به دستور ملکشاه سلجوقی پذیرفته شد، کار گروهی از اخترشناسان بود که عمر خیام نیز در میانشان بود؛ همان خیامی که جهان بیشتر او را با رباعیاتش می‌شناسد.

چهارصد سال میلادی دقیقاً ۱۴۶٬۰۹۷ روز است؛ یعنی درست ۲۰٬۸۷۱ هفته. پس تقویم میلادی با روزهای هفته‌اش هر ۴۰۰ سال از نو آغاز می‌شود: تقویم ۲۰۲۶ عیناً مثل ۱۶۲۶ و ۲۴۲۶ است.

فوریه آخرین ماه سال رومی کهن بود و روزهای باقی‌مانده به آن رسید. این داستان مشهور که آگوستوس یک روز از فوریه برداشت تا به ماه اوت بدهد، ساختهٔ قرون وسطاست و معمولاً به یوهانس دو ساکروبوسکو، دانشمند قرن سیزدهم، نسبت داده می‌شود.

سال نوی ایرانی با اعتدال بهاری از راه می‌رسد. سال نوی چینی میان ۲۱ ژانویه و ۲۰ فوریه، روش هشانا (سال نوی یهودی) در سپتامبر یا اکتبر و سال نوی اتیوپی در ۱۱ یا ۱۲ سپتامبر است؛ و سال نوی قمری هر سال حدود ۱۱ روز زودتر از سال قبل می‌آید.